Đề tài Sử dụng phương pháp dạy học hợp tác theo nhóm nhỏ trong giờ Đọc hiểu văn bản Ngữ văn 10 ở trường Trung học phổ thông

Đề tài Sử dụng phương pháp dạy học hợp tác theo nhóm nhỏ trong giờ Đọc hiểu văn bản Ngữ văn 10 ở trường Trung học phổ thông

 Hoà chung với xu thế đổi mới toàn diện của nền giáo dục hiện nay, đổi mới phương pháp dạy học đang là một vấn đề cơ bản, trọng yếu được đặt lên hàng đầu. Chúng ta không thể đưa vào chương trình học một lượng tri thức mới và khó để yêu cầu học sinh nâng cao trình độ bắt nhịp cùng thời đại nếu như không đồng thời đổi mới phương pháp dạy học. Với yêu cầu đó, những phương pháp dạy học tích cực đã ra đời bên cạnh những phương pháp truyền thống đã thúc đẩy hoạt động dạy học đạt được hiệu quả cao hơn. Tuy nhiên, thực tế cũng cho thấy không phải bao giờ các phương pháp mới cũng được sử dụng một cách tích cực trong quá trình dạy học, nhất là dạy học một môn có tính chất đặc thù như Ngữ văn.

 Từ thực tế dạy học giờ đọc hiểu văn bản Ngữ văn 10 ở trường Trung học phổ thông Quan Sơn với việc sử dụng phương pháp dạy học hợp tác theo nhóm nhỏ đã khiến cho bản thân tôi có nhiều trăn trở. Do vậy tôi lựa chọn đề tài “Sử dụng phương pháp dạy học hợp tác theo nhóm nhỏ trong giờ Đọc hiểu văn bản Ngữ văn 10 ở trường Trung học phổ thông”, trước hết nhằm đáp ứng nhu cầu hiểu biết của bản thân, sau đó là nhằm đưa ra một cách hiểu đúng đắn về phương pháp này giúp cho hoạt động dạy học Ngữ văn trong thực tế đạt hiệu quả cao hơn.

 

doc 18 trang Người đăng thuyan12 Ngày đăng 20/10/2020 Lượt xem 129Lượt tải 0 Download
Bạn đang xem tài liệu "Đề tài Sử dụng phương pháp dạy học hợp tác theo nhóm nhỏ trong giờ Đọc hiểu văn bản Ngữ văn 10 ở trường Trung học phổ thông", để tải tài liệu gốc về máy bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
Lêi nãi ®Çu.
 Hoµ chung víi xu thÕ ®æi míi toµn diÖn cña nÒn gi¸o dôc hiÖn nay, ®æi míi ph­¬ng ph¸p d¹y häc ®ang lµ mét vÊn ®Ò c¬ b¶n, träng yÕu ®­îc ®Æt lªn hµng ®Çu. Chóng ta kh«ng thÓ ®­a vµo ch­¬ng tr×nh häc mét l­îng tri thøc míi vµ khã ®Ó yªu cÇu häc sinh n©ng cao tr×nh ®é b¾t nhÞp cïng thêi ®¹i nÕu nh­ kh«ng ®ång thêi ®æi míi ph­¬ng ph¸p d¹y häc. Víi yªu cÇu ®ã, nh÷ng ph­¬ng ph¸p d¹y häc tÝch cùc ®· ra ®êi bªn c¹nh nh÷ng ph­¬ng ph¸p truyÒn thèng ®· thóc ®Èy ho¹t ®éng d¹y häc ®¹t ®­îc hiÖu qu¶ cao h¬n. Tuy nhiªn, thùc tÕ còng cho thÊy kh«ng ph¶i bao giê c¸c ph­¬ng ph¸p míi còng ®­îc sö dông mét c¸ch tÝch cùc trong qu¸ tr×nh d¹y häc, nhÊt lµ d¹y häc mét m«n cã tÝnh chÊt ®Æc thï nh­ Ng÷ v¨n.
 Tõ thùc tÕ d¹y häc giê ®äc hiÓu v¨n b¶n Ng÷ v¨n 10 ë tr­êng Trung häc phæ th«ng Quan S¬n víi viÖc sö dông ph­¬ng ph¸p d¹y häc hîp t¸c theo nhãm nhá ®· khiÕn cho b¶n th©n t«i cã nhiÒu tr¨n trë. Do vËy t«i lùa chän ®Ò tµi “Sö dông ph­¬ng ph¸p d¹y häc hîp t¸c theo nhãm nhá trong giê §äc hiÓu v¨n b¶n Ng÷ v¨n 10 ë tr­êng Trung häc phæ th«ng”, tr­íc hÕt nh»m ®¸p øng nhu cÇu hiÓu biÕt cña b¶n th©n, sau ®ã lµ nh»m ®­a ra mét c¸ch hiÓu ®óng ®¾n vÒ ph­¬ng ph¸p nµy gióp cho ho¹t ®éng d¹y häc Ng÷ v¨n trong thùc tÕ ®¹t hiÖu qu¶ cao h¬n. 
 Tuy nhiªn, do nh÷ng h¹n chÕ vÒ kinh nghiÖm gi¶ng d¹y vµ bÒ dµy tÝch luü kiÕn thøc bëi lµ gi¸o viªn míi ra tr­êng cho nªn ®Ò tµi kh«ng thÓ tr¸nh khái nh÷ng h¹n chÕ nhÊt ®Þnh. Do vËy, b¶n th©n t«i mong muèn cã ®­îc sù quan t©m, gãp ý cña nh÷ng ng­êi t©m huyÕt víi nghÒ d¹y häc nãi chung, d¹y häc Ng÷ v¨n nãi riªng ®Ó bæ sung cho ®Ò tµi nµy ®Çy ®ñ h¬n vµ ngµy cµng hoµn thiÖn h¬n.
Xin ch©n thµnh c¶m ¬n !
PhÇn I: Më ®Çu
1. LÝ do chän ®Ò tµi.
a. C¬ së lÝ luËn:
 Trong thêi ®¹i ngµy nay, kh«ng mét d©n téc nµo cã thÓ ®øng v÷ng ë vÞ trÝ tiªn tiÕn mµ thiÕu sù häc tËp tÝch cùc. Sù phån vinh cña mét quèc gia trong thÕ kØ XXI sÏ phô thuéc vµo kh¶ n¨ng häc tËp cña mäi ng­êi trong ®ã thÕ hÖ trÎ lµ lùc l­îng tiªn phong. ChÝnh v× vËy, hiÖn nay, kh«ng chØ ViÖt Nam mµ nhiÒu quèc gia trªn thÕ giíi ®· ®Æt gi¸o dôc vµo vÞ trÝ “quèc s¸ch hµng ®Çu”, gi¸o dôc ®­îc coi lµ nh©n tè quan träng nhÊt, võa lµ môc tiªu, võa lµ ®éng lùc cña sù ph¸t triÓn bÒn v÷ng x· héi.
Ph­¬ng ph¸p gi¸o dôc theo ®ã “ph¶i ph¸t huy tÝnh tÝch cùc, tù gi¸c, chñ ®éng t­ duy s¸ng t¹o cña ng­êi häc, båi d­¬ng cho ng­êi häc n¨ng lùc tù häc, kh¶ n¨ng thùc hµnh, lßng say mª häc tËp vµ ý chÝ v­¬n lªn” [1;6].
 Nh­ thÕ, mét trong nh÷ng gi¶i ph¸p träng t©m nh»m ph¸t triÓn gi¸o dôc ®µo t¹o lµ ®æi míi môc tiªu néi dung, ch­¬ng tr×nh gi¸o dôc theo h­íng thiÕt kÕ néi dung GD-§T cho phï hîp yªu cÇu cña tõng cÊp häc, ®¶m b¶o tÝnh c¬ b¶n, hiÖn ®¹i nh­ng tinh gi¶n, võa søc, t¨ng thùc tiÔn vµ thùc hµnh ®¸p øng yªu cÇu ph¸t triÓn cña ®Êt n­íc, nhu cÇu cña ng­êi häc, thùc hiªn nguyªn lÝ häc ®i ®«i víi hµnh, gi¸o dôc nhµ tr­êng kÕt hîp chÆt chÏ víi gi¸o dôc gia ®×nh vµ gi¸o dôc x· héi lµ ph­¬ng ph¸p hîp lÝ vµ cã thÓ mang l¹i hiÖu qu¶ thiÕt thùc.
 Hoµ vµo xu thÕ ®æi míi gi¸o dôc nãi chung, ®æi míi ph­¬ng ph¸p d¹y häc ®Æc biÖt lµ DH hîp t¸c theo nhãm nhá trong giê ®äc- hiÓu v¨n b¶n Ng÷ v¨n 10 nãi riªng, lÝ luËn Êy ®· ®­îc kiÓm nghiÖm vµ chøng minh.
 DH hîp t¸c theo nhãm nhá (th¶o luËn nhãm) lµ ph­¬ng ph¸p d¹y häc tÝch cùc gióp c¸c thµnh viªn trong nhãm chia sÎ b¨n kho¨n, m©u thuÉn trong vÊn ®Ò nhËn thøc, tõ ®ã bµi häc trë thµnh qu¸ tr×nh häc hái lÉn nhau chø kh«ng ph¶i lµ sù tiÕp nhËn thô ®éng tõ gi¸o viªn. Trong ho¹t ®éng hîp t¸c t­ duy tÝch cùc cña häc sinh ph¶i ®­îc ph¸t huy tèi ®a vµ n¨ng lùc hîp t¸c gi÷a c¸c thµnh viªn trong tæ chøc lao ®éng ®­îc rÌn luyÖn. 
Nh­ vËy, víi ph­¬ng ph¸p d¹y häc hîp t¸c, giê ®äc hiÓu v¨n b¶n Ng÷ v¨n ®· t¨ng thªm kh¶ n¨ng linh ®éng cho häc sinh, tham gia tÝch cùc vµo qu¸ tr×nh ®æi míi ph­¬ng ph¸p DH Ng÷ v¨n theo xu h­íng hiÖn ®¹i. 
b. C¬ së thùc tiÔn:
 Tõ n¨m 2000 trë l¹i ®©y Bé gi¸o dôc ®· thùc hiªn ®æi míi néi dung ch­¬ng tr×nh s¸ch gi¸o khoa toµn diÖn tõ bËc trung häc c¬ së ®Õn trung häc phæ th«ng. Theo ®ã, PPDH còng cã sù ®æi míi theo xu h­íng tÝch cùc. PPDH hîp t¸c theo nhãm ®­îc sö dông réng r·i h¬n ®· phÇn nµo kÝch thÝch ®­îc kh¶ n¨ng t­ duy s¸ng t¹o, linh ho¹t cña häc sinh trong nh÷ng t×nh huèng cã vÊn ®Ò.
 Thùc tÕ cho thÊy, trong mét thêi gian dµi tr­íc khi c¶i c¸ch gi¸o dôc ng­êi ta ®· tõng quan niÖm häc v¨n lµ mét qu¸ tr×nh thÇy ®äc, gi¶ng, c¶m thô cßn trß chØ lµ nh÷ng cç m¸y ghi chÐp. ThÕ nh­ng, tr­íc yªu cÇu ngµy cµng cao cña x· héi vµ sù bïng næ vÒ tri thøc, th«ng tin ®· ®Æt ng­êi häc tr­íc mét nhiÖm vô míi khã kh¨n h¬n. B¶n chÊt cña sù häc ngµy nay ®· thay ®æi. Häc bao giê còng ph¶i ®i ®«i víi hµnh “häc vµ hµnh ph¶i kÕt hîp chÆt chÏph¶i g¾n liÒn víi thùc tÕ nh÷ng ®ßi hái cña d©n téc, x· héi”[53;5]. PPDH hîp t¸c ra ®êi ®¸p øng ®­îc yªu cÇu ®ã.
 Víi giê §h vb Ng÷ v¨n, gi¸o viªn lµ ng­êi ®iÒu khiÓn, h­íng dÉn ®Ó häc sinh tù kh¸m ph¸ ra vÎ ®Ñp cña v¨n b¶n v¨n häc. ChÝnh v× vËy, yªu cÇu ®Æt ra cho HS lµ cÇn nh¹y bÐn, linh ho¹t vµ t­ duy nhanh. Mçi PPDH tÝch cùc ®Òu gióp HS ph¸t huy nh÷ng kh¶ n¨ng míi vèn tiÒm Èn mµ l©u nay b¶n th©n c¸c em ch­a cã ®iÒu kiÖn kh¸m ph¸, béc lé. Tõ ®ã, t¹o cho c¸c em HS sù m¹nh d¹n, tù tin khi ®øng tr­íc tËp thÓ.
 Nh­ vËy, ph­¬ng ph¸p d¹y häc hîp t¸c trong giê §h vb Ng÷ v¨n chiÕm mét vÞ trÝ vµ vai trß hÕt søc quan träng. Víi PP nµy, trong giê ®äc hiÓu v¨n b¶n HS kh«ng chØ c¶m thô, rung c¶m, c¶m xóc tr­íc c¸i hay c¸i ®Ñp mµ cßn ®­îc vui vÎ trao ®æi, th¶o luËn víi b¹n bÌ, ®­îc tiÕp thu tri thøc míi vµ ®­îc tù do ph¸t biÓu nh÷ng suy nghÜ, s¸ng kiÕn cña m×nh.
ThÕ nh­ng, thùc tÕ d¹y häc giê ®äc hiÓu v¨n b¶n Ng÷ v¨n 10 ë tr­êng THPT Quan S¬n khi sö dông PP nµy cßn gÆp nhiÒu khã kh¨n vµ h¹n chÕ. VÊn ®Ò ®Æt ra lµ lµm thÕ nµo ®Ó viÖc sö dông PPDH hîp t¸c ®¹t ®­îc hiÖu qu¶ nh­ mong muèn?
 XuÊt ph¸t tõ tÇm quan träng cña ph­¬ng ph¸p nµy, tõ thùc tÕ d¹y häc vµ nh÷ng c¬ së nªu trªn, b¶n th©n t«i qua mét thêi gian gi¶ng d¹y quyÕt ®Þnh ®i vµo t×m hiÓu nh»m ®­a ra mét vµi gi¶i ph¸p hîp lÝ thùc hiÖn tèt môc tiªu d¹y häc ®äc hiÓu v¨n b¶n Ng÷ v¨n 10.
2. Môc ®Ých, yªu cÇu, nhiÖm vô cña ®Ò tµi.
+ Môc ®Ých: 
- T×m hiÓu thùc tÕ d¹y häc, cung cÊp hiÓu biÕt cho b¶n th©n m×nh.
- Cung cÊp thªm cho ®ång nghiÖp, ®Æc biÖt lµ c¸c em häc sinh cïng nh÷ng ng­êi quan t©m mét vµi kiÕn thøc vµ hiÓu biÕt vÒ PPDH hîp t¸c theo nhãm nhá.
+ Yªu cÇu: 
- B¸m s¸t vµo qu¸ tr×nh d¹y häc ®äc hiÓu v¨n b¶n Ng÷ v¨n 10 ë tr­êng THPT Quan S¬n.
- Cã nh÷ng gi¶i ph¸p thiÕt thùc, hîp lÝ.
+ NhiÖm vô: 
- Kh¶o s¸t thùc tÕ d¹y häc Ng÷ v¨n 10 ë tr­êng THPT 
- §­a ra mét sè gi¶i ph¸p b­íc ®Çu thiÕt thùc cho viÖc sö dông PPDH hîp t¸c vµo ®äc hiÓu v¨n b¶n Ng÷ v¨n 10.
3. Ph­¬ng ph¸p nghiªn cøu:
+ PP nghiªn cøu lÝ thuyÕt.
+ PP kh¶o s¸t, ®iÒu tra.
+ PP pháng vÊn.
+ PP ph©n tÝch, tæng hîp.
4. §èi t­îng nghiªn cøu:
Trong ®Ò tµi nµy, t«i tËp trung nghiªn cøu vÊn ®Ò: “Sö dông PPDH hîp t¸c trong giê ®äc hiÓu v¨n b¶n Ng÷ v¨n 10 ë tr­êng THPT”.
5. Giíi h¹n ®Ò tµi:
Th«ng qua kh¶o s¸t thùc tr¹ng sö dông PPDH hîp t¸c b¶n th©n t«i mong muèn ®­a ra c¸ch hiÓu ®óng vÇ b¶n chÊt cña PP nµy, ®ång thêi t«i còng ®­a ra mét vµi gi¶i ph¸p lµm c¨n cø gióp cho qu¸ tr×nh ®äc hiÓu v¨n b¶n Ng÷ v¨n 10 ®¹t hiÖu qu¶ h¬n. 
PHÇN 2: NéI DUNG
CH­¬ng 1: C¬ së lÝ luËn
§æi míi PPDH
 Trong nh÷ng n¨m gÇn ®©y, hoµ chung víi xu thÕ toµn cÇu ho¸ héi nhËp cña nÒn kinh tÕ thÕ giíi, gi¸o dôc ViÖt Nam còng ngµy cµng thay da ®æi thÞt vµ cã nh÷ng b­íc tiÕn râ rÖt. ViÖc thùc hiÖn ®æi míi ch­¬ng tr×nh GD phæ th«ng ®ßi hái ph¶i ®æi míi ®ång bé tõ môc tiªu, néi dung, ph­¬ng ph¸p, ph­¬ng tiÖn DH ®Õn c¸ch thøc kiÓm tra, ®¸nh gi¸ kÕt qu¶ DH trong ®ã kh©u ®ét ph¸ lµ ®æi míi PPDH. 
 PPDH lµ nh÷ng h×nh thøc vµ c¸ch thøc ho¹t ®éng cña GV vµ HS trong nh÷ng ®iÒu kiÖn DH nhÊt ®Þnh nh»m ®¹t ®­îc nh÷ng môc ®Ých d¹y häc. 
Theo ®ã, ®Þnh h­íng ®æi míi PP ®· ®­îc ghi trong LuËt GD, ®iÒu 28.2: “PP gi¸o dôc phæ th«ng ph¶i ph¸t huy tÝnh tÝch cùc, tù gi¸c, chñ ®éng, s¸ng t¹o cña häc sinh, phï hîp víi ®Æc ®iÓm cña tõng líp häc, m«n häc, båi d­ìng PP tù häc, kh¶ n¨ng lµm viÖc theo nhãm, rÌn luyÖn kÜ n¨ng vËn dông kiÕn thøc vµo thùc tiÔn, t¸c ®éng ®Õn t×nh c¶m ®em l¹i niÒm vui, høng thó häc tËp cho HS”. Do vËy, ®æi míi PPDH cÇn cã cuéc c¸ch m¹ng vÒ t­ duy, tõ t­ duy ®¬n tuyÕn sang t­ duy ®a tuyÕn, h­íng tíi ho¹t ®éng häc tËp chñ ®éng, chèng l¹i thãi quen häc tËp thô ®éng cã s½n tõ tr­íc.
 XuÊt ph¸t tõ ®Þnh h­íng ®ã, môc ®Ých cña viÖc ®æi míi PPDH ë tr­êng phæ th«ng lµ thay ®æi lèi truyÒn thô mét chiÒu sang d¹y häc theo PP tÝch cùc nh»m ph¸t huy tÝnh tÝch cùc, tù gi¸c, chñ ®éng, s¸ng t¹o cña HS, rÌn luyÖn thãi quen vµ kh¶ n¨ng tù häc, tinh thÇn hîp t¸c , kÜ n¨ng vËn dông kiÕn thøc vµo nh÷ng t×nh huèng kh¸c nhau trong häc tËp vµ trong thùc tiÔn : t¹o niÒm tin, niÒm vui vµ høng thó häc tËp.
 Yªu cÇu ®æi míi PPDH ®Æt ra trong nhµ tr­êng phæ th«ng lµ yªu cÇu mang tÝnh toµn diÖn ®Æt Ban gi¸m hiÖu, gi¸o viªn vµ häc sinh tr­íc nh÷ng nhiÖm vô míi khã kh¨n vµ thiÕt thùc h¬n nh»m ®Èy m¹nh hiÖu qu¶ gi¸o dôc:
DH tiÕn hµnh th«ng qua viÖc tæ chøc c¸c ho¹t ®éng cña HS.
DH kÕt hîp gi÷a häc tËp c¸ thÓ víi häc tËp hîp t¸c, gi÷a h×nh thøc häc c¸ nh©n víi h×nh thøc häc theo nhãm, theo líp.
DH thÓ hiÖn mèi quan hÖ tÝch cùc gi÷a GV vµ HS, gi÷a HS vµ HS.
DH chó träng ®Õn viÖc rÌn luyÖn c¸c kÜ n¨ng, n¨ng lùc, t¨ng c­êng thùc hµnh vµ g¾n néi dung bµi häc víi thùc tiÔn cuéc sèng.
DH chó träng ®Õn viÖc rÌn luyÖn PP t­ duy, n¨ng lùc tù häc, tù nghiªn cøu cña HS.
DH chó träng viÖc sö dông cã hiÖu qu¶ ph­¬ng tiÖn, thiÕt bÞ DH.
DH chó träng viÖc ®a d¹ng néi dung, c¸c h×nh thøc, c¸ch thøc ®¸nh gi¸ vµ t¨ng c­êng hiÖu qu¶ ®èi víi viÖc ®¸nh gi¸.
§æi míi PPDH còng lµ qu¸ tr×nh ®æi míi toµn diÖn vµ tÝch cùc trong ®ã mçi PP ®Òu cã mét ­u thÕ riªng khi kÕt hîp víi nhau trong qu¸ tr×nh d¹y häc chóng trë thµnh ®éng lùc cho d¹y häc ®¹t kÕt qu¶ cao nhÊt.
C¸c ph­¬ng ph¸p d¹y häc tÝch cùc (PPDHTC)
 + Thùc hiÖn d¹y vµ häc tÝch cùc kh«ng cã nghÜa lµ g¹t bá c¸c ph­¬ng ph¸p truyÒn thèng. PPDHTC ®­îc dïng víi nghÜa lµ ho¹t ®éng, chñ ®éng, tr¸i víi ho¹t ®éng thô ®éng. PPDHTC h­íng tíi tÝch cùc ho¸ ho¹t ®éng nhËn thøc cña HS, nghÜa lµ ph¸t huy tÝnh tÝch cùc, chñ ®éng cña ng­êi häc chø kh«ng chØ h­íng vµo viÖc ph¸t huy tÝnh tÝch cùc cña ng­êi d¹y.
Muèn thùc hiÖn d¹y vµ häc tÝch cùc th× cÇn phÊt triÓn PP thùc hµnh, PP trùc quan theo kiÓu t×m tßi tong phÇn hoÆc nghiªn cøu, ph¸t hiÖn, nhÊt lµ khi d¹y häc c¸c m«n khoa häc thùc nghiÖm.
§æi míi PPDH cÇn kÕ thõa, ph¸t triÓn nh÷ng mÆt tÝch cùc cña PPDH truyÒn thèng ®ång thêi cÇn häc hái vËn dông mét sè PP míi phï hîp víi hoµn c¶nh, ®iÒu kiÖn d¹y häc ®Ó gi¸o dôc tiÕn tõng b­íc v÷ng ch¾c.
 + Theo h­íng trªn, nªn ph¸t triÓn mét sè PP sau ®©y:
DH vÊn ®¸p ®µm tho¹i: Lµ PP gi¸o viªn ®Æt ra nh÷ng c©u hái ®Ó häc sinh tr¶ lêi hoÆc cã thÓ tranh luËn víi nhau vµ víi c¶ GV, qua ®ã HS lÜnh héi ®­îc néi dung bµi häc.
DH ph¸t hiÖn vµ gi¶i quyÕt vÊn ®Ò: Lµ GV tËp d­ît cho HS võa n¾m tri thøc míi võa n¾m PP chiÕm lÜnh tri thøc ®ã, khuyÕn khÝch HS ph¸t hiÖn vµ tù gi¶i quyÕt vÊn ®Ò. VÊn ®Ò cèt  ... i cã sù hîp t¸c cña thÇy vµ trß, sù phèi hîp gi÷a ho¹t ®éng d¹y vµ ho¹t ®éng häc th× míi cã hiÖu qu¶.
+ Khi cho HS häc hîp t¸c, GV cÇn lùa chän ®óng vÊn ®Ò th¶o luËn.
Kh«ng thÓ lÊy mét vÊn ®Ò mang tÝnh chÊt t¸i hiÖn cho HS th¶o luËn v× vÊn ®Ì th¶o luËn ph¶i lµ vÊn ®Ò chøa ®ùng nhiÒu m©u thuÉn trong nhËn thøc, kÝch thÝch høng thó t×m tßi vµ kh¸m ph¸ cña HS. 
VD: Khi d¹y v¨n b¶n Thu høng (C¶m xóc mïa thu) cña §ç Phñ, GV cã thÓ ®Æt ra vÊn ®Ò th¶o luËn nh­ sau: “Trong 4 c©u th¬ ®Çu, c¶nh thu ®· ®­îc t¸c gi¶ c¶m nhËn vµ thÓ hiÖn nh­ thÕ nµo”? (HS lµm viÖc theo nhãm th¶o luËn tõ 5-7 phót).
KÕt qu¶:
- Nhãm 1(2 c©u ®Ò): C¶nh thu l¹nh lÏo, tiªu ®iÒu, x¬ x¸c, hiu h¾t.
- Nhãm 2(2 c©u thùc): C¶nh thu hoµnh tr¸ng, d÷ déi, ©m u, dån nÐn.
C¸c nhãm kh¸c cïng lµm viÖc t­¬ng tù, sau ®ã GV ®èi chiÕu, so s¸nh kÕt qu¶ víi nhau vµ ®i ®Õn tæng kÕt ®­a ra nhËn ®Þnh cuèi cïng.
HoÆc cã thÓ cho HS th¶o luËn vÊn ®Ò: “ë 4 c©u sau, c¶nh thu ®· cã sù thay ®æi nh­ thÕ nµo? ®iÒu ®ã hÐ lé tÇm nh×n cña t¸c gi¶ ra sao? V× sao cã sù thay ®æi Êy”?
KÕt qu¶: HS sau khi th¶o luËn sÏ ph¸t hiÖn ®­îc:
C¶nh thu ®­îc quan s¸t gÇn h¬n: khãm cóc, con thuyÒn.
TÇm nh×n cña t¸c gi¶: tõ kh«ng gian xa (4 c©u ®Çu) ®Õn kh«ng gian cËn kÒ (4 c©u sau).
GV tæng kÕt vµ chØ ra sù vËn hµnh cña tø th¬ còng nh­ t©m t­ t×nh c¶m cña t¸c gi¶.
+ C¸ch ®Æt vÊn ®Ò, c©u hái th¶o luËn cña GV cÇn tÝch cùc, chñ ®éng, mang tÝnh chÊt gîi ®Ó HS ph¸t hiÖn vÊn ®Ò.
HS cã h¶o luËn ®­îc hay kh«ng vµ ph¸t hiÖn ®­îc vÊn ®Ò ®Õn ®©u lµ tuú thuéc vµo vÊn ®Ò mµ gi¸o viªn ®­a ra. Kh«ng thÓ «m ®åm mét vÊn ®Ò qu¸ khã cho c¸c em th¶o luËn, còng kh«ng thÓ ®­a ra mét vÊn ®Ò t¸I hiÖn ®Ó ®ßi hái c¸c em t­ duy tËp thÓ. Do vËy c¸ch ®Æt c©u hái vµ ®­a ra vÊn ®Ò cã ý nghÜa quan träng trong d¹y häc hîp t¸c.
VD: Khi ®äc hiÓu v¨n b¶n C¶nh ngµy hÌ cña NguyÔn Tr·i. 
 GV ®­a ra vÊn ®Ò: VÎ ®Ñp t©m hån NguyÔn Tr·i ®Ó häc sinh th¶o luËn nhãm.
VÉn biÕt ®©y lµ mét trong nh÷ng néi dung chñ yÕu khi häc v¨n b¶n nµy, thÕ nh­ng, vÊn ®Ò nµy qu¸ lín vµ biªn ®é réng, do ®ã HS th¶o luËn sÏ thiÕu sù tËp trung, b¸m s¸t vµo v¨n b¶n, cho nªn cÇn gîi cho HS b»ng nh÷ng c©u hái nhá.VÝ dô nh­:
T¸c gi¶ c¶m nhËn thiªn nhiªn b»ng nhiÒu gi¸c quan hÕt søc tinh tÕ. §iÒu ®ã gióp anh chÞ hiÓu g× vÒ t×nh c¶m cña t¸c gi¶ víi TN?
C¶nh vËt giµu søc sèng cho thÊy con ng­êi ®ang ë tr¹ng th¸I t©m lÝ thÕ nµo?
C©u 6 ch÷ kÕt thóc bµi th¬ thÓ hiÖn néi dung g× vµ cã vÞ trÝ nh­ thÕ nµo trong c¶ bµi th¬?
KÕt qu¶: HS qua th¶o luËn cã thÓ rót ra vÎ ®Ñp t©m hån øc Trai thÓ hiÖn ë 3 ®iÓm: Yªu thiªn nhiªn; Yªu ®êi; Yªu cuéc sèng; TÊm lßng ­u ¸i víi d©n, víi n­íc.
+ GV cÇn gióp ®ì nhau øng dông c¸c PPDH tÝch cùc trong ®ã cã DH hîp t¸c, sö dông c¸c ph­¬ng tiÖn, thiÕt bÞ hiÖn ®¹i vµo d¹y häc ®¸p øng nhu cÇu ®æi míi gi¸o dôc toµn diÖn.
Nh­ vËy, qu¸ tr×nh sö dông PPDH hîp t¸c kh«ng chØ phô thuéc vµo HS mµ yÕu tè ®Çu tiªn ph¶i kÓ ®Õn ®ã lµ tõ phÝa GV. D¹y vµ häc lµ hai qu¸ tr×nh diÔn ra song song ®ång thêi, trong ®ã ng­êi GV cã vai trß tæ chøc, ®iÒu khiÓn, h­íng dÉn, cho nªn cÇn ph¶i ®Þnh h­íng thay ®æi tr­íc khi ¸p dông cho HS.
2.1.2. VÒ phÝa HS
+ CÇn hiÓu ®óng b¶n chÊt cña ho¹t ®éng DH hîp t¸c vµ h×nh thøc tæ chøc cña nã.
 §Ó lµm ®­îc ®iÒu nµy dÜ nhiªn cÇn ph¶i cã GV v× HS kh«ng thÓ tù kh¸m ph¸ ra b¶n chÊt vµ h×nh thøc tæ chøc ho¹t ®éng häc hîp t¸c. Cho nªn, GV cã thÓ qua ho¹t ®éng ngoµi giê, qua nh÷ng tiÕt tr¶ bµi kiÓm tra, thùc hµnh dµnh kho¶ng thêi gian nhÊt ®Þnh ®Ó gi¶ng thªm cho HS hiÓu. 
 NÕu nh­ ë m«i tr­êng miÒn xu«i, HS cã nhiÒu ®iÒu kiÖn t×m ®äc tõ tµi liÖu s¸ch vë vÒ DH hîp t¸c th× viÖc nµy kh«ng qu¸ cÇn thiÕt. Nh­ng ë mét tr­êng nh­ tr­êng THPT Quan S¬n ®iÒu kiÖn c¬ së vËt chÊt, tµi liÖu cßn nhiÒu khã kh¨n, ®Æc biÖt lµ sù kh«ng ®ång ®Òu vÒ tr×nh ®é nhËn thøc dÉn ®Õn ®©y lµ mét yªu cÇu tÊt yÕu.
HS cÇn hiÓu: 
DH hîp t¸c gióp c¸c thµnh viªn trong nhãm chia sÎ nh÷ng b¨n kho¨n kinh nghiÖm cña b¶n th©n cïng nhau x©y dùng nhËn thøc míi b»ng c¸ch nãi ra ®iÒu m×nh ®ang nghÜ. 
CÊu t¹o cña mét tiÕt häc hoÆc mét buæi lµm viÖc theo nhãm cã thÓ nh­ sau: 
Lµm viÖc chung cña c¶ líp.
Nªu vÊn ®Ò, x¸c ®Þnh nhiÖm vô nhËn thøc.
Tæ chøc c¸c ho¹t ®éng nhãm, giao nhiÖm vô.
H­íng dÉn c¸ch lµm viÖc theo nhãm.
Lµm viÖc theo nhãm.
Trao ®æi ý kiÕn, th¶o luËn theo nhãm.
Ph©n c«ng trong nhãm, tõng c¸ nh©n lµm viÖc ®éc lËp råi trao ®æi ý kiÕn.
Cö ®¹i diÖn tr×nh bµy kÕt qu¶ cña nhãm.
Th¶o luËn, tæng kÕt tr­íc toµn líp.
C¸c nhãm lÇn l­ît b¸o c¸o kÕt qu¶.
Th¶o luËn chung.
GV tæng kÕt, ®Æt vÊn ®Ò cho bµi hoÆc vÊn ®Ò tiÕp theo.
Thµnh c«ng cña bµi häc phô thuéc vµo sù nhiÖt t×nh tham gia cña c¸c thµnh viªn, v× vËy ph­¬ng ph¸p nµy cßn ®­îc gäi lµ PP cïng tham gia, nã nh­ mét PP trung gian gi÷a sù lµm viÖc ®éc lËp cña tõng HS víi sù lµm viÖc chung cña c¶ líp.
+ CÇn nhiÖt t×nh, chñ ®éng trong qu¸ tr×nh t×m hiÓu tri thøc míi. 
Kh«ng thÓ cã sù thµnh c«ng trong giê §H Vb Ng÷ v¨n nhÊt lµ khi sö dông PPDH hîp t¸c khi HS kh«ng cã sù chñ ®éng nhiÖt t×nh tham gia. Thµnh c«ng chØ thùc sù ®Õn khi nµo HS chñ ®éng tÝch cùc theo, ®ã míi cã thÓ huy ®éng ®­îc tri thøc tËp thÓ vµo qu¸ tr×nh t×m hiÓu, kh¸m ph¸ c¸c ®¬n vÞ kiÕn thøc cña bµi häc.
+ CÇn rÌn luyÖn kÜ n¨ng §äc- hiÓu v¨n b¶n.
§iÒu quan träng nhÊt cña mét giê §äc hiÓu v¨n b¶n lµ HS ph¶i cã kh¶ n¨ng c¶m thô, cã xóc c¶m víi t¸c phÈm v¨n ch­¬ng.Tõ kÜ n¨ng “§äc” ®Õn kÜ n¨ng “HiÓu” ®ã lµ c¶ mét qu¸ tr×nh cÇn rÌn luyÖn vµ HS kh«ng thÓ häc xong mét giê ®äc hiÓu v¨n b¶n, kh«ng thÓ nãi lµ øng dông PPDH hîp t¸c mét c¸ch tÝch cùc khi kh«ng cã kh¶ n¨ng rung c¶m. NÕu chØ cã sö dông PPDH tÝch cùc mµ kh«ng cã sù rung c¶m thÈm mÜ trong §h vb Ng÷ v¨n th× ®ã lµ PP rçng tuÕch. Cho nªn, ®äc hiÓu lµ kÜ n¨ng quan träng mµ HS cÇn cñng cè kÞp thêi.
VD: Khi ®äc hiÓu v¨n b¶n “Trao duyªn” ;“Nçi th­¬ng m×nh” trong TruyÖn KiÒu cña NguyÔn Du, nÕu thiÕu sù c¶m thô tinh tÕ th×: 
Kh«ng hiÓu ®­îc nçi niÒm t©m sù cña KiÒu khi trao duyªn cho em ( V× sao l¹i lµ cËy mµ kh«ng lµ nhê,chÞu; lµ l¹y, th­a mµ kh«ng lµ nãi, b¶o ; V× sao l¹i lµ ng­êi th¸c oan, hån cßn mang nÆng lêi thÒ ).
Kh«ng hiÓu ®­îc t©m tr¹ng cña KiÒu víi nçi niÒm ©m Ø ®ªm ngµy tr­íc c¶nh: Sím ®­a Tèng Ngäc, tèi t×m Tr­êng Khanh
Bëi vËy, HS cÇn tÝch cùc ®äc hiÓu, tham kh¶o, rÌn luyÖn kh¶ n¨ng c¶m thô cña m×nh cho ngµy cµng tinh tÕ ®Ó ph¸t hiÖn ®­îc nhiÒu vÊn ®Ò trong qu¸ tr×nh th¶o luËn, hîp t¸c víi b¹n bÌ.
Tãm l¹i, ®Ó cã thÓ sö dông PPDH hîp t¸c trong giê ®äc hiÓu v¨n b¶n Ng÷ v¨n THPT ®¹t thµnh c«ng lµ ®iÒu t­¬ng ®èi khã. Khã bëi tÝnh chÊt ®Æc thï cña m«n häc. MÆt kh¸c, cÇn tr¸nh khuynh h­íng h×nh thøc vµ ®Ò phßng l¹m dông cho r»ng tæ chøc ho¹t ®éng nhãm lµ dÊu hiÖu tiªu biÓu nhÊt cña ®æi míi PPDH, ho¹t ®éng nhãm cµng nhiÒu th× PP cµng ®æi míi. ThÕ nh÷ng khã kh«ng cã nghÜa lµ kh«ng thùc hiÖn ®­îc. §iÒu quan träng lµ cÇn n¾m b¾t ®­îc vÞ trÝ vai trß cña nã trong nhãm PPTC vµ ¸p dông víi c¸c PP truyÒn thèng ®Ó cã hiÖu qu¶ cao nhÊt trong d¹y häc.
 Tõ thùc tr¹ng kh¶o s¸t, ®iÒu tra s¬ bé ë khèi líp 10 tr­êng THPT Quan S¬n víi nh÷ng gi¶i ph¸p b­íc ®Çu c¸ nh©n t«i mong muèn giê ®äc hiÓu v¨n b¶n Ng÷ v¨n ngµy cµng ®¹t hiÖu qu¶ cao h¬n hoµ chung vµo xu h­íng ®æi míi cña toµn ngµnh gi¸o dôc trªn ®­êng héi nhËp.
PhÇn 3: KÕt luËn vµ kiÕn nghÞ
3.1. KÕt luËn
Thùc tÕ t×m hiÓu vµ nghiªn cøu ®· gióp t«i nhËn ra vai trß tÝch cùc cña PPDH hîp t¸c trong giê ®äc hiÓu v¨n b¶n Ng÷ v¨n 10. Tuy nhiªn, thùc tr¹ng sö dông PP nµy trong d¹y häc ë tr­êng THPT Quan S¬n khiÕn cho t«i cã nhiÒu suy nghÜ. 
MÆc dï cßn thiÕu kinh nghiÖm gi¶ng d¹y, ch­a cã ®é dµy trong hiÓu biÕt vµ tÝch luü, b¶n th©n t«i vÉn m¹nh d¹n ®­a ra mét vµi gi¶i ph¸p b­íc ®Çu hi väng cã thÓ gióp Ých ®­îc cho qu¸ tr×nh ®äc hiÓu v¨n b¶n Ng÷ v¨n 10 ë tr­êng THPT Quan S¬n, gióp h¹n chÕ dÇn tÝnh chÊt ®Æc thï cña m«n häc ®ång thêi kÕt hîp tèt víi c¸c PP truyÒn thèng ®Ó ®­a qu¸ tr×nh d¹y häc ®¹t ®Õn môc tiªu cao nhÊt theo xu h­¬ng ®æi míi, hiÖn ®¹i.
3.2. KiÕn nghÞ
§Ó thùc hiÖn ®æi míi PPDH, ®Æc biÖt trong DH Ng÷ v¨n kh«ng ph¶i lµ ®iÒu ®¬n gi¶n vµ dÔ dµng. Do vËy, cÇn cã sù phèi hîp c¸c cÊp mét c¸ch chÆt chÏ vµ cã hiÖu qu¶. Cô thÓ:
+ Ban gi¸m hiÖu cÇn ph¶i tr©n träng, ñng hé, khuyÕn khÝch mçi s¸ng kiÕn, c¶i tiÕn dï nhá cña GV vµ còng cÇn biÕt h­íng dÉn, gióp ®ì GV vËn dông PPDH tÝch cùc trong ®ã cã DH hîp t¸c theo nhãm nhá mét c¸ch thÝch hîp vµ cã hiÖu qu¶. MÆt kh¸c, cÇn t¹o ®iÒu kiÖn vÒ c¬ së vËt chÊt, thiÕt bÞ d¹y häc cho GVvµ HS ®Ó qu¸ tr×nh DH ®¹t ®­îc hiÖu qu¶ cao h¬n.
+ C¸c c¸n bé, GV cÇn ph¶i gióp ®ì nhau hoµn thiÖn vµ n©ng cao tr×nh ®é tay nghÒ, chuyªn m«n nghiÖp vô phôc vô tèt cho viÖc d¹y häc.
+ Mçi GV cÇn kh«ng ngõng rÌn luyÖn ®Ó n©ng cao tri thøc vµ hiÓu biÕt, t©m huyÕt víi nghÒ vµ lu«n tr¨n trë vÒ nghÒ, vÒ bµi häc gióp cho bµi häc trë nªn phong phó h¬n, sinh ®éng h¬n, tr¸nh sù nhµm ch¸n cña HS. 
Sö dông PPDHTC vµo d¹y häc lu«n lu«n lµ ®iÒu mµ b¶n th©n t«i còng nh­ tÊt c¶ c¸c GV d¹y Ng÷ v¨n cña tr­êng THPT Quan S¬n lu«n mong muèn vµ tÝch cùc øng dông. ThÕ nh­ng nh÷ng h¹n chÕ trong qu¸ tr×nh d¹y häc lµ ®iÒu bÊt kh¶ kh¸ng vµ kh«ng thÓ tr¸nh khái. Do vËy, chóng t«i hi väng cã mét sù ®¸nh gi¸ c«ng b»ng vµ chuÈn x¸c víi viÖc øng dông c¸c PP DH, ph­¬ng tiÖn DH míi cña m«n Ng÷ v¨n nãi riªng vµ c¸c m«n häc kh¸c nãi chung vµo qu¸ tr×nh d¹y häc.
PhÇn 4: Tµi liÖu tham kh¶o
Hµ Minh §øc; LÝ luËn v¨n häc; Nxb GD; H; 1993.
Phan Träng LuËn (chñ biªn) – Tr­¬ng DÜnh; Ph­¬ng ph¸p d¹y häc V¨n, tËp 1; Nxb GD; H; 2001.
Phan Träng LuËn (chñ biªn); ThiÕt kÕ bµi häc Ng÷ v¨n 10; Nxb GD; H; 2006.
NguyÔn Kim Phong (chñ biªn); KÜ n¨ng ®äc hiÓu v¨n b¶n Ng÷ v¨n 10; ; Nxb GD; H; 2006.
NguyÔn Kh¸nh Toµn; Mét sè vÊn ®Ò gi¸o dôc cña ViÖt Nam; Nxb GD; H.
LuËt gi¸o dôc (6/2005).
Tµi liÖu båi d­ìng gi¸o viªn thùc hiÖn ch­¬ng tr×nh Sgk 10 m«n Ng÷ v¨n; ; Nxb GD; H; 2006.
Tµi liÖu båi d­ìng gi¸o viªn thùc hiÖn ch­¬ng tr×nh Sgk 11 m«n Ng÷ v¨n; ; Nxb GD; H; 2007.
Sgk Ng÷ v¨n 10, tËp 1; Nxb GD; H; 2006.
Sgk Ng÷ v¨n 10, tËp 2; Nxb GD; H; 2006.
Quy ®Þnh nh÷ng ch÷ viÕt t¾t trong ®Ò tµi
PPDH: Ph­¬ng ph¸p d¹y häc.
PPDHTC: Ph­¬ng ph¸p d¹y häc tÝch cùc.
GV: Gi¸o viªn.
HS: Häc sinh.
THPT: Trung häc phæ th«ng.
§h vb: §äc hiÓu v¨n b¶n.
TLN: Th¶o luËn nhãm.
GD - §T: Gi¸o dôc - §µo t¹o.
PhÇn 5: Môc Lôc
Néi dung chÝnh Trang
PhÇn 1: Më ®Çu ... 1.
1. LÝ do chän ®Ò tµi.. 1.
2. Môc ®Ých, yªu cÇu, nhiÖm vô cña ®Ò tµi. ...2.
3. Ph­¬ng ph¸p nghiªn cøu.... 3.
4. §èi t­îng nghiªn cøu...3.
5. Giíi h¹n ®Ò tµi...3.
PhÇn 2: Néi dung.. 4.
Ch­¬ng1: C¬ së lÝ luËn.
§æi míi PPDH....4.
C¸c PPDH tÝch cùc.....5.
Ph­¬ng ph¸p DH hîp t¸c theo nhãm nhá ...5.
Ch­¬ng2: Nh÷ng vÊn ®Ò cÇn gi¶i quyÕt trong ®Ò tµi.
2.1. Thùc tr¹ng vÊn ®Ò.. 7.
2.1.1. Sö dông PPDH hîp t¸c trong giê Ng÷ v¨n ë c¸c tr­êng THPT.... 7.
2.1.2. Sö dông PPDH hîp t¸c trong giê Ng÷ v¨n ë tr­êng THPT Quan S¬n.7.
a. Thùc tr¹ng.. 7.
b. Nguyªn nh©n.. .9.
2.2. Nh÷ng gi¶i ph¸p b­íc ®Çu..10.
2.2.1. VÒ phÝa GV.10.
2.2.2. VÒ phÝa HS.....12.
PhÇn 3: KÕt luËn vµ kiÕn nghÞ.......15.
3.1. KÕt luËn....15.
3.2. KiÕn nghÞ......15.
PhÇn 4: Tµi liÖu tham kh¶o.....16.
PhÇn 5: Môc lôc......17.

Tài liệu đính kèm:

  • docsang kien kinh nghiem hay.doc